Α. Παρουσία ιδεοληψιών ή καταναγκασμών
Οι ιδεοληψίες ορίζονται ως:
1. Επαναλαμβανόμενες και επίμονες σκέψεις, παρορμήσεις ή εικόνες που βιώνονται / εκδηλώνονται σε κάποια στιγμή κατά τη διαταραχή ως παρείσακτες και ακατάλληλες και προκαλούν αξιοσημείωτο άγχος ή δυσφορία.
2. Οι σκέψεις, παρορμήσεις ή εικόνες δεν είναι απλά υπερβολική ανησυχία για πραγματικά προβλήματα της ζωής.
3. Το άτομο προσπαθεί να αγνοήσει ή να καταστείλει τέτοιες παρορμήσεις, σκέψεις ή εικόνες και να τις εξουδετερώσει με κάποια άλλη σκέψη ή πράξη.
4. Το άτομο αναγνωρίζει ότι οι ιδεοληπτικές σκέψεις, παρορμήσεις ή εικόνες είναι παράγωγα του δικού του νου (δεν επιβάλλονται από έξω, όπως στην περίπτωση των ιδεών παθητικότητας ή επίδρασης, όπου ο ασθενής κατέχεται από την ιδέα ότι οι σκέψεις του και οι πράξεις του κατευθύνονται και καθορίζονται από εξωτερικές επιδράσεις.

Οι καταναγκασμοί ορίζονται ως:

1. Επαναλαμβανόμενες εκδηλώσεις συμπεριφοράς (πχ πλύσιμο χεριών, τάξη, έλεγχο) ή νοητικές πράξεις (πχ προσοχή, μέτρημα, επανάληψη λέξεων από μέσα) που το άτομο αναγκάζεται να εμφανίσει ως αντίδραση σε μια ιδεοληψία ή σύμφωνα με κανόνες που πρέπει να εφαρμοστούν με άκαμπτο και στερεότυπο τρόπο.

2. Οι συμπεριφορές αυτές ή οι νοητικές πράξεις έχουν ως στόχο την εμπόδιση ή μείωση του άγχους ή την εμπόδιση κάποιου καταστροφικού γεγονότος ή κατάστασης. Αυτές οι συμπεριφορές, όμως, δεν συνδέονται ρεαλιστικά με τα γεγονότα τα οποία στοχεύουν να εξουδετερώσουν ή να εμποδίσουν, άρα είναι υπερβολικές.

Β. Σε κάποια στιγμή στην πορεία της διαταραχής, το άτομο αναγνωρίζει ότι οι ιδεοληψίες ή οι καταναγκασμοί είναι υπερβολικοί ή παράλογοι. Σημείωση: αυτό δεν ισχύει για παιδιά.

Γ. Οι ιδεοληψίες και οι καταναγκασμοί προκαλούν αξιοσημείωτη δυσφορία, απαιτούν κατανάλωση αρκετού χρόνου (περισσότερο από μία ώρα την ημέρα) ή παρεμβαίνουν σημαντικά στην καθημερινή ζωή του ατόμου, στην επαγγελματική ή σχολική του λειτουργικότητα ή στις συνήθεις κοινωνικές δραστηριότητες ή σχέσεις..

Δ. Εάν κάποια άλλη διαταραχή του άξονα Ι είναι παρούσα, το περιεχόμενο των ιδεοληψιών ή των καταναγκασμών δεν περιορίζεται σε αυτή τη διαταραχή (πχ ενασχόληση με τροφή, σε παρουσία διαταραχής διατροφής, τράβηγμα μαλλιών, στην παρουσία τριχοτιλλομανίας, ανησυχία για εμφάνιση σε δυσμορφοφοβική διαταραχή, ενασχόληση με ναρκωτικά, στην παρουσία διαταραχής εξάρτησης, απουσία ενασχόλησης με την ύπαρξη σοβαρής ασθένειας στην υποχονδρία, ενασχόληση με σεξουαλικές ορμές ή φαντασιώσεις σε παραφιλία ή με μηρυκασμούς ενοχής σε Μ.Κ.Δ.).

Ε. Η διαταραχή δεν οφείλεται σε φυσιολογικές επιδράσεις μιας ουσίας (ναρκωτικό ή φάρμακο) ή σε μια γενική ιατρική / σωματική ασθένεια..

Ίσως υπάρχει πτωχή πρόγνωση, εάν για το περισσότερο χρόνο παρουσίας της διαταραχής, το άτομο δεν αναγνωρίζει τις ιδεοληψίες και τους καταναγκασμούς, ως υπερβολικούς ή παράλογους.

Η αίσθηση της πίεσης αποτελεί διαγνωστικό κριτήριο για το αν η συμπεριφορά είναι καταναγκαστική.

Η αίσθηση του απρόσκλητου – του αυθαίρετου αποτελεί διαγνωστικό κριτήριο για την ιδεοληψία.

Επίσης, διαγνωστικά στοιχεία για την ύπαρξη ιδεοληψιών αποτελούν α) το γεγονός πως το άτομο δεν θέλει να συμμορφωθεί στην πίεση που νιώθει και β) δεν έχει έλεγχο.

Επικράτηση: Αν και η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή είναι σπάνια στον γενικό πληθυσμό, πρόσφατες κοινοτικές μελέτες έχουν δείξει μια επικράτηση ίση με 2,5%.

E-therapy : Ψυχοθεραπεία – Συμβουλευτική – Ψυχική Υγεία – Ψυχικές Διαταραχές – Αυτοβοήθεια – Ψυχολογία